Przewalutowanie u brokera i kurs NBP do PIT-38: jak liczyć USD i EUR
Spis treści
Kurs NBP do podatku przy akcjach i ETF-ach kupowanych u brokera w USD lub EUR to najczęstsze źródło błędów w PIT-38. Popularna zasada „kurs z dnia przed transakcją” jest prawdziwa tylko dla dywidend. Przy kupnie i sprzedaży akcji liczy się dzień rozliczenia, a nie dzień złożenia zlecenia.
Różnica wydaje się kosmetyczna, ale przy akcjach z USA zmienia kurs o cały dzień. Na kwocie 10 000 USD jedna zmiana kursu NBP o 1 grosz to 100 zł różnicy w przychodzie lub koszcie.
- Przychody i koszty w walucie przeliczasz po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem ich uzyskania lub poniesienia (art. 11a ust. 1 i 2 ustawy o PIT).
- Przy akcjach i ETF-ach tym dniem jest dzień rozliczenia transakcji (przeniesienia własności), czyli T+1 dla rynku USA i T+2 dla większości giełd europejskich. Dla akcji z USA bierzesz więc zwykle kurs NBP z dnia zawarcia transakcji.
- Przy dywidendzie liczy się dzień wypłaty, więc stosujesz kurs NBP z dnia roboczego przed wypłatą. Ten sam kurs służy do przeliczenia podatku pobranego za granicą.
- Opłata za przewalutowanie wynosi 0,5% w XTB, 0% w Trade Republic i 0,25% w DEGIRO (AutoFX). Nie ma jednolitego stanowiska, czy można ją doliczyć do kosztów w PIT-38.
Jaki kurs NBP stosować do transakcji u brokera?
Przychody i koszty w walutach obcych przeliczasz na złote po kursie średnim NBP (tabela A) z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu. Wynika to z art. 11a ust. 1 (przychody) i ust. 2 (koszty) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kluczowe jest więc ustalenie, który dzień jest „dniem uzyskania przychodu” albo „dniem poniesienia kosztu”. Dla różnych zdarzeń jest to inny dzień.
Dlaczego przy akcjach liczy się dzień rozliczenia, a nie zlecenia?
Przychód ze sprzedaży akcji powstaje w momencie przeniesienia własności na kupującego, a przy papierach zdematerializowanych następuje to w dniu rozliczenia transakcji. Tak samo ustala się dzień poniesienia kosztu przy zakupie.
Potwierdza to m.in. Dyrektor KIS w interpretacji z 29 marca 2024 r. (sygn. 0114-KDIP3-1.4011.1149.2023.1.AK), wydanej dla inwestora kupującego akcje w USA przez zagranicznego brokera bez PIT-8C. Organ uznał za prawidłowe przeliczanie przychodu i kosztów (z prowizją) po kursie NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień przeniesienia własności.
Tę samą zasadę stosuje XTB: przychód i koszt przy akcjach i ETF-ach powstają w dniu rozliczenia, czyli T+2, a dla akcji amerykańskich T+1. Dla akcji z USA XTB stosuje kurs NBP z dnia T, a dla pozostałych z dnia T+1.
Kurs NBP dla poszczególnych zdarzeń – ściąga
| Zdarzenie | Dzień przychodu lub kosztu | Kurs NBP z dnia |
|---|---|---|
| Kupno lub sprzedaż akcji i ETF na giełdzie w USA | Dzień rozliczenia (T+1) | Roboczy przed T+1, zwykle dzień transakcji (T) |
| Kupno lub sprzedaż akcji i ETF na większości giełd w Europie | Dzień rozliczenia (T+2) | Roboczy przed T+2, zwykle T+1 |
| Prowizja maklerska od transakcji | Jak transakcja, do której się odnosi | Jak transakcja |
| Dywidenda | Dzień wypłaty | Roboczy przed dniem wypłaty |
| Podatek u źródła od dywidendy | Dzień wypłaty dywidendy | Ten sam co dywidenda |
| Kontrakty CFD (XTB) | Dzień zamknięcia pozycji | Roboczy przed zamknięciem (T-1) |
Skąd wziąć archiwalny kurs NBP?
Kursy średnie walut publikuje NBP w tabeli A w każdy dzień roboczy. Archiwum znajdziesz na stronie NBP, a dane w formie maszynowej przez API: np. kursy USD z wybranego okresu pod adresem api.nbp.pl. Przy każdej transakcji zapisuj numer tabeli – ułatwi to obronę wyliczeń przy ewentualnej kontroli.
Jak przeliczyć transakcje w USD i EUR na PLN – krok po kroku
Wszystkie przykłady liczymy na prawdziwych kursach średnich NBP z tabel A z przełomu września i października 2026 roku. Kwoty i daty transakcji są przykładowe.
Przykład 1: kupno akcji z USA w piątek – jaki kurs NBP?
Kupujesz 10 akcji spółki z USA (np. Apple) po 100 USD w piątek 2 października 2026 r. Prowizja wynosi 0 USD.
- Rozliczenie na rynku USA następuje w T+1, czyli w poniedziałek 5 października 2026 r. To dzień poniesienia kosztu.
- Ostatni dzień roboczy przed 5 października to piątek 2 października. Kurs USD z tabeli 192/A/NBP/2026: 3,8881 zł.
- Koszt w PLN: 1 000 USD × 3,8881 = 3 888,10 zł.
Gdybyś zastosował kurs z czwartku 1 października (3,8762 zł), koszt wyniósłby 3 876,20 zł, czyli o 11,90 zł mniej. Przy akcjach z USA „dzień przed transakcją” to zwykle błędny kurs.
Przykład 2: sprzedaż tych akcji i wyliczenie dochodu
Sprzedajesz 10 akcji po 105 USD we wtorek 6 października 2026 r.
- Rozliczenie (T+1) następuje w środę 7 października – to dzień uzyskania przychodu.
- Kurs NBP z wtorku 6 października (tabela 194/A/NBP/2026): 3,8868 zł.
- Przychód: 1 050 USD × 3,8868 = 4 081,14 zł.
- Dochód: 4 081,14 zł − 3 888,10 zł = 193,04 zł.
- Podatek 19%: ok. 36,68 zł. W PIT-38 podstawę i podatek zaokrąglasz do pełnych złotych, a dochód sumujesz z pozostałymi transakcjami z całego roku.
Zysk w dolarach wyniósł 50 USD. W złotych zależy od dwóch kursów, więc przy mocnym spadku dolara możesz zapłacić mniej podatku albo wykazać stratę mimo zysku w USD – i odwrotnie.
Przykład 3: ETF w EUR na giełdzie europejskiej (T+2)
Kupujesz ETF za 2 000 EUR na giełdzie we Frankfurcie w czwartek 1 października 2026 r.
- Rozliczenie T+2 następuje w poniedziałek 5 października (piątek to T+1).
- Kurs EUR z piątku 2 października (tabela 192/A/NBP/2026): 4,3745 zł.
- Koszt: 2 000 EUR × 4,3745 = 8 749,00 zł.
Kurs z dnia przed transakcją (30 września: 4,3672 zł) dałby 8 734,40 zł – o 14,60 zł mniej.
Przykład 4: dywidenda w USD wypłacona we wtorek
Spółka z USA wypłaca dywidendę 20 USD brutto we wtorek 6 października 2026 r. Masz złożony formularz W-8BEN, więc w USA pobrano 15%, czyli 3 USD.
- Dzień uzyskania przychodu to dzień wypłaty – wtorek 6 października.
- Kurs NBP z poniedziałku 5 października (tabela 193/A/NBP/2026): 3,9116 zł.
- Dywidenda brutto: 20 USD × 3,9116 = 78,23 zł.
- Polski podatek 19%: 14,86 zł.
- Podatek pobrany w USA: 3 USD × 3,9116 = 11,73 zł.
- Do dopłaty w Polsce: 14,86 zł − 11,73 zł = 3,13 zł.
Podatek pobrany za granicą przeliczasz tym samym kursem co dywidendę. Bez formularza W-8BEN amerykański podatek u źródła wynosi 30%, a w Polsce odliczysz tylko kwotę odpowiadającą 15% z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Co, jeśli dzień przed rozliczeniem był świętem w Polsce?
Bierzesz kurs z ostatniego dnia, w którym NBP opublikował tabelę A. Przykład: jeśli rozliczenie przypada w czwartek 12 listopada 2026 r., dzień wcześniej jest święto (11 listopada), więc stosujesz kurs z wtorku 10 listopada. Po weekendzie zawsze cofasz się do piątku.
Osobna sprawa to święta w USA. Dzień, w którym rynek amerykański nie rozlicza transakcji, przesuwa datę rozliczenia o dzień. W interpretacji KIS z 29 marca 2024 r. akcje sprzedane 6 października 2023 r. rozliczono dopiero 11 października, bo 9 października nie był w USA dniem rozliczeniowym.
Ile kosztuje przewalutowanie u brokera?
Gdy kupujesz akcje notowane w USD z rachunku w PLN, broker wymienia walutę po własnym kursie powiększonym o marżę albo pobiera osobną opłatę. Dla inwestora z Polski to realny koszt przy każdym zakupie i każdej sprzedaży.
| Broker | Opłata za przewalutowanie | Jak jest pobierana |
|---|---|---|
| Trade Republic | brak prowizji za przewalutowanie | Akcje, ETF-y i kryptowaluty kupujesz bezpośrednio w złotych, a jedyną opłatą jest 4 zł za zlecenie (plany oszczędnościowe bez opłat) |
| DEGIRO | 0,25% (AutoFX); 10 EUR + 0,25% przy ręcznej wymianie | Przy transakcjach kupna i sprzedaży |
Zgodność z przepisami
Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin)
Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin), Autoriteit Financiële Markten (AFM)
Oferowane produkty
Akcje, ETF
Akcje, ETF, Opcje, Kontrakty Terminowe, Fundusze Inwestycyjne
Na kwocie 10 000 zł przewalutowanie kosztuje ok. 50 zł w XTB, do 25 zł w DEGIRO, a w Trade Republic broker nie pobiera osobnej prowizji FX. Płacisz tylko 4 zł za zlecenie, niezależnie od jego wartości.
Jak ograniczyć koszty przewalutowania?
- Trzymaj środki w walucie instrumentu, jeśli broker oferuje rachunek walutowy (np. subkonto w USD), i nie przewalutowuj ich po każdej sprzedaży.
- Wpłacaj dolary lub euro bezpośrednio z własnego rachunku walutowego w banku, zamiast wymieniać złotówki u brokera.
- Unikaj w XTB transferów między rachunkami walutowymi w weekendy i święta – stawka rośnie wtedy z 0,5% do 0,8%.
Czy opłata za przewalutowanie jest kosztem uzyskania przychodu w PIT-38?
Nie ma tu jednolitej odpowiedzi. Kosztem przy sprzedaży akcji są wydatki na ich nabycie (art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT), w tym prowizja maklerska. Przewalutowanie związane bezpośrednio z zakupem akcji można uznać za część takiego wydatku, ale ani ustawa, ani znane nam interpretacje KIS nie rozstrzygają tego wprost dla inwestorów indywidualnych.
Dochodzi do tego problem techniczny. W XTB marża jest wliczona w kurs wymiany, więc nie widać jej jako osobnej pozycji na raporcie. Jeśli przeliczasz cenę akcji w USD kursem NBP, marża brokera w ogóle nie trafia do kosztów. Przy ręcznej wymianie w DEGIRO opłata jest wyodrębniona, więc łatwiej ją udokumentować.
Rozsądne podejście:
- Jeśli broker wystawia PIT-8C (np. XTB dla akcji i ETF-ów), korzystasz z jego wyliczeń przychodów i kosztów.
- Jeśli rozliczasz się samodzielnie i chcesz zaliczyć wyodrębnioną opłatę za wymianę do kosztów, zachowaj raport brokera, który łączy tę opłatę z konkretnym zakupem.
- Przy większych kwotach rozważ wniosek o interpretację indywidualną w KIS – chroni przed sporem z urzędem.
Konto walutowe u brokera a podatek
Sama zamiana złotówek na dolary w celu zakupu akcji nie jest transakcją, którą wykazujesz w PIT-38. W zeznaniu pokazujesz przychód i koszt z akcji, przeliczone kursem NBP. Problem pojawia się, gdy walutę kupujesz i sprzedajesz, żeby zarobić na różnicy kursów.
Czy przewalutowanie środków bez zakupu akcji rodzi obowiązek podatkowy?
Sam zakup waluty za złotówki nie daje przychodu. Przychód może powstać przy jej odsprzedaży z zyskiem. Dyrektor KIS w interpretacji z 31 marca 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-2.4011.86.2026.1.MM) uznał, że wielokrotny zakup i sprzedaż dolarów przez osobę fizyczną daje przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT), a nie z kapitałów pieniężnych.
Skutki takiej kwalifikacji:
- dochód rozlicza się w PIT-36 według skali podatkowej, a nie w PIT-38 stawką 19%;
- organ wymaga wykazania każdej transakcji – także stratnej i zabezpieczającej;
- nie można kompensować wyniku na walutach z wynikiem na akcjach w PIT-38.
Interpretacja dotyczyła wymiany walut na rachunkach bankowych, nie u brokera, i wiąże tylko wnioskodawcę. Pokazuje jednak kierunek, w którym idzie fiskus.
Czy różnice kursowe między zakupem a sprzedażą akcji trzeba rozliczać osobno?
Nie. Różnica kursów jest już zawarta w wyniku na akcjach, bo koszt przeliczasz kursem z dnia zakupu, a przychód kursem z dnia sprzedaży (przykład 2 wyżej). Przepisy o różnicach kursowych z art. 24c ustawy o PIT dotyczą przede wszystkim działalności gospodarczej, a nie rozliczenia transakcji inwestora indywidualnego w PIT-38.
Brak PIT-8C nie zwalnia z obowiązku rozliczenia. Zagraniczni brokerzy przekazują dane o rachunkach do swoich krajowych urzędów w ramach wymiany CRS, a te trafiają do polskiej administracji skarbowej. Zeznanie PIT-38 składasz do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Szczegóły wypełniania opisujemy w poradniku jak wypełnić PIT-38.
Najczęstsze pytania: kurs NBP i przewalutowanie u brokera
Zgodność z przepisami
Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin), Autoriteit Financiële Markten (AFM)
Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin)
Oferowane produkty
Akcje, ETF, Opcje, Kontrakty Terminowe, Fundusze Inwestycyjne
Akcje, ETF
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z doradcą podatkowym. Handel instrumentami finansowymi jest ryzykowny. Zawsze najpierw upewnij się, że rozumiesz to ryzyko.