Kopanie Ethereum: czy można jeszcze kopać ETH i co zamiast tego?
Spis treści
Po aktualizacji The Merge nowe bloki tworzą walidatorzy, którzy blokują własne ETH zamiast zużywać prąd: solo staking wymaga 32 ETH, a pule i giełdy pozwalają stakować mniejsze kwoty. Karty graficzne mogą kopać m.in. Ethereum Classic.
Jak działało kopanie Ethereum?
Do września 2022 roku Ethereum działało w oparciu o mechanizm proof-of-work (PoW), podobnie jak Bitcoin. Górnicy uruchamiali koparki, najczęściej zestawy kart graficznych (GPU), które liczyły algorytm Ethash, następcę badawczego algorytmu Dagger-Hashimoto. Kto pierwszy znalazł poprawne rozwiązanie, dodawał blok i otrzymywał nagrodę w ETH oraz opłaty transakcyjne.
Sieć dostosowywała trudność tak, aby nowy blok powstawał średnio co około 13,3 sekundy. Czas potrzebny na wykopanie 1 ETH nie był więc stały: zależał od mocy koparki, łącznej mocy sieci i kosztu energii. Dlatego większość górników łączyła siły w pulach wydobywczych, które dzieliły nagrody proporcjonalnie do wkładu.
Kopanie było częścią mechanizmu, który pozwalał tysiącom niezależnych uczestników uzgadniać stan wspólnej księgi bez centralnego operatora. Nagroda była zapłatą za zabezpieczenie sieci, a nie za samo zużycie prądu. Szerzej opisujemy to w tekście czym jest blockchain, jak działa i do czego służy.
The Merge: dlaczego kopanie Ethereum się skończyło
The Merge przeprowadzono 15 września 2022 roku. Sieć główna Ethereum połączyła się wtedy z Beacon Chain, czyli łańcuchem proof-of-stake (PoS), który działał równolegle od 1 grudnia 2020 roku. Od tego momentu kopanie nie jest już sposobem na tworzenie bloków, a rolę górników przejęli walidatorzy. Zobacz także, co to jest Ethereum.
Według ethereum.org zmiana obniżyła zużycie energii przez sieć o około 99,95 %. W PoS bloki powstają w stałych slotach co 12 sekund, a bezpieczeństwo sieci zapewnia zablokowany kapitał, a nie moc obliczeniowa. Historia transakcji i salda użytkowników pozostały bez zmian.
Określenia „Ethereum 2.0” i „Eth2” zostały oficjalnie wycofane: dawne Eth1 to dziś warstwa wykonawcza, a Eth2 to warstwa konsensusu. Nie istnieje „nowe ETH”, dlatego oferty wymiany „starego ETH na nowe” to oszustwo.
Co The Merge oznaczało dla górników Ethereum?
Z dnia na dzień koparki GPU przestały zarabiać na ETH. Górnicy mieli trzy wyjścia: przenieść moc obliczeniową na inne kryptowaluty proof-of-work, sprzedać sprzęt albo zamienić kopanie na staking. Jak podaje projekt Ethereum Classic, wielu dawnych górników ETH przeniosło się do jego sieci.
Staking Ethereum: co zastąpiło kopanie?
Odpowiednikiem kopania jest dziś staking Ethereum. Walidator blokuje ETH jako zabezpieczenie, proponuje i poświadcza bloki, a w zamian otrzymuje nagrody w nowych ETH oraz część opłat transakcyjnych. Uczciwość walidatorów wymuszają kary: walidator offline traci nagrody i niewielką część ETH, a za poważne naruszenia grozi slashing.
Do uruchomienia własnego walidatora potrzeba co najmniej 32 ETH. Od aktualizacji Pectra z 7 maja 2025 roku jeden walidator może jednak stakować do 2048 ETH, a nagrody naliczane są od każdego ETH powyżej minimum. Mniejsze kwoty można stakować przez pule i giełdy. Nagrody nie są gwarantowane i zmieniają się w czasie.
Jak stakować ETH? Cztery sposoby
Ethereum.org wyróżnia cztery sposoby stakingu. Różnią się wymaganą kwotą, kontrolą nad kluczami i zaufaniem do pośrednika:
| Sposób stakingu | Minimalna kwota | Kontrola i ryzyko |
|---|---|---|
| Solo staking (w domu) | 32 ETH | Pełna kontrola kluczy i pełne nagrody; własny węzeł stale online |
| Staking as a service | 32 ETH | Operator uruchamia walidator za Ciebie; powierzasz mu klucze do podpisywania |
| Staking grupowy (pool) | Mniej niż 32 ETH | Rozwiązania stron trzecich; nagrody trafiają do walidatorów puli |
| Scentralizowana giełda | Kwota ustalona przez platformę | Najprostszy; platforma zarządza ETH i walidatorami |
Solo staking ethereum.org nazywa złotym standardem: nikt nie stoi między stakerem a protokołem, a sieć zyskuje na decentralizacji. Wymaga jednak komputera działającego bez przerw, z klientem warstwy konsensusu i klientem warstwy wykonawczej. Pule i giełdy są prostsze, kosztem mniejszej kontroli nad kluczami prywatnymi.
Czy można jeszcze kopać Ethereum?
Nie. Sieci Ethereum nie da się już kopać w żadnej formie, ani na kartach graficznych, ani na koparkach ASIC. Odpowiedź dotyczy samej sieci Ethereum, a nie innych kryptowalut opartych na podobnej technologii.
Każda oferta „kopania ETH” dotyczy więc innej kryptowaluty albo wprowadza w błąd. Posiadacze GPU mają dziś dwie realne ścieżki: kopanie innych sieci proof-of-work lub sprzedaż sprzętu i przejście na staking.
W wynikach wyszukiwania wciąż pojawiają się poradniki „jak kopać Ethereum” z doborem kart graficznych i pul. Opisują one stan sprzed 2022 roku albo w rzeczywistości dotyczą Ethereum Classic.
Kopanie Ethereum Classic: alternatywa dla kart graficznych
Najbliższą alternatywą jest Ethereum Classic (ETC), odgałęzienie Ethereum, które zostało przy proof-of-work. Jego algorytm jest niemal identyczny z Ethash, więc obsługuje ten sam sprzęt, a przejście sprowadza się zwykle do wyboru puli obsługującej ETC. ETC to jednak osobna kryptowaluta o innym kursie niż ETH.
Jeśli masz już koparkę GPU, przejście na ETC zwykle obejmuje:
- Portfel: adres obsługujący ETC, na który pula wypłaca nagrody.
- Oprogramowanie: program górniczy zgodny z algorytmem sieci ETC.
- Pulę wydobywczą: serwer obsługujący ETC zamiast dawnych pul ETH.
- Monitoring: kontrola temperatury kart i zużycia energii.
Opłacalność zależy od ceny prądu, sprawności koparki i kursu ETC, dlatego warto ją przeliczyć z aktualną stawką za kWh. Przegląd narzędzi zawiera zestawienie najpopularniejsze programy do kopania kryptowalut. Według podatki.gov.pl sprzęt i prąd do kopania nie są kosztem uzyskania przychodu.
Aplikacje do kopania ETH i cloud mining
W sklepach z aplikacjami wciąż można znaleźć programy obiecujące „kopanie Ethereum” na telefonie lub w chmurze. Skoro sieć ETH nie korzysta już z kopania, takie aplikacje nie wydobywają ETH. Zysk obiecywany z góry, bez sprzętu i kosztów energii, to typowy sygnał ostrzegawczy. Przed wpłatą pieniędzy warto sprawdzić operatora na liście ostrzeżeń publicznych KNF.
Przeczytaj więcej o:
- Twórca Ethereum - kim jest Vitalik Buterin, dziedzictwo i historia.
Dla posiadacza ETH odpowiednikiem kopania jest staking. Solo staking od 32 ETH daje pełną kontrolę, a pule i aplikacje pozwalają zacząć od mniejszej kwoty kosztem zaufania do pośrednika. Sposób stakingu warto dobrać do kwoty i wiedzy technicznej.