Pfizer uderza w Polskę: 5,6 mld zł kary za szczepionki

Polska ma zapłacić firmie Pfizer około 5,6 mld zł kary za nieodebrane szczepionki przeciwko COVID-19 – to efekt wyroku belgijskiego sądu z 1 kwietnia 2026 r., który uruchomił łańcuch zdarzeń sięgający daleko poza samo Ministerstwo Zdrowia.

• Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli orzekł 1 kwietnia 2026 r., że Polska powinna odebrać około 64 mln dawek szczepionki i zapłacić Pfizerowi 5,644 mld zł plus około 170 mln zł kosztów procesowych.
• Zamiast zająć środki Ministerstwa Zdrowia, Pfizer skierował egzekucję na Polską Agencję Żeglugi Powietrznej za pośrednictwem organizacji Eurocontrol – mimo że PAŻP nie była stroną sporu. Opłaty trasowe stanowią ponad 80 procent przychodów Agencji.
• Polska złożyła 3 sierpnia 2026 r. apelację od wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie jego wykonalności; PAŻP osobno zaskarżyła samo zajęcie środków – sąd odroczył rozpatrzenie tego wniosku do 15 października 2026 r.
• Raport NIK z września 2025 r. wskazał, że decyzje o dodatkowych zakupach szczepionek zapadały mimo malejącej liczby zakażeń, a łącznie zakwestionowano wydatkowanie blisko 10 mld zł publicznych środków na Narodowy Program Szczepień.

Skąd wziął się spór Polski z Pfizerem?

Mechanizm zakupowy szczepionek w UE działał trójstopniowo:

1. Komisja Europejska negocjowała warunki umów w imieniu wszystkich 27 państw członkowskich.
2. Rada sterująca ustalała szczegóły kontraktów z producentami.
3. Poszczególne kraje deklarowały tylko, ile dawek chcą odebrać – w Polsce robiło to Ministerstwo Zdrowia.

To właśnie na etapie polskich deklaracji i późniejszej rezygnacji z części zamówienia zaczął się spór, który dziś kosztuje budżet miliardy złotych.

Raport NIK dodaje kontekst, którego nie widać w samym wyroku sądu – decyzje o dalszych zakupach zapadały, mimo że dane epidemiczne już wtedy wskazywały spadek zakażeń:

• 8,4 mld zł – wartość zamówień, które NIK uznała za nierzetelnie oszacowane, na 13,9 mld zł wszystkich zakontraktowanych szczepionek.
• blisko 10 mld zł – łączna kwota uznana przez Izbę za zmarnotrawione środki publiczne w ramach Narodowego Programu Szczepień.
• ok. 1 mln dawek – nadwyżka, która już w lipcu 2021 r. nie znalazła chętnych do zaszczepienia.

Co orzekł sąd w Brukseli?

1 kwietnia 2026 r. Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli uznał, że wojna w Ukrainie i spadek liczby zachorowań nie są podstawą do jednostronnej zmiany warunków umowy handlowej.

Ministerstwo Zdrowia argumentuje, że sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy – ale resort nie ujawnia szczegółów zarzutów apelacyjnych ani przyjętej strategii procesowej, tłumacząc to ochroną interesów Skarbu Państwa.

Dlaczego zajęto konta agencji żeglugi powietrznej, a nie Ministerstwa Zdrowia?

To najbardziej nietypowy element całej sprawy. Jeszcze przed upływem terminu na apelację Pfizer rozpoczął postępowanie egzekucyjne, a belgijski sąd odrzucił wniosek Polski o wstrzymanie egzekucji do czasu prawomocnego wyroku. Firma skierowała zajęcie na środki należne Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP) z tytułu opłat trasowych – czyli opłat, jakie linie lotnicze wnoszą za korzystanie z polskiej przestrzeni powietrznej, rozliczanych centralnie przez organizację Eurocontrol z siedzibą w Belgii.

Dlaczego to w ogóle było możliwe:

• Opłaty trasowe stanowią ponad 80 procent przychodów PAŻP.
• Rachunki, na które trafiają te środki, prowadzone są w belgijskiej jurysdykcji – tej samej, w której zapadł wyrok.
• Dla sądu egzekucyjnego PAŻP jest częścią Skarbu Państwa, mimo że polskie prawo rozdziela odpowiedzialność Agencji i Skarbu Państwa za własne zobowiązania.
• PAŻP nigdy nie była stroną sporu z Pfizerem i podkreśliła to w swoim oświadczeniu.

Do tego czasu zajęcie pozostaje w mocy. Prezes PAŻP Magdalena Jaworska-Maćkowiak mówiła wprost o Agencji jako instytucji, która stała się zakładnikiem sporu jej niedotyczącego.

Jakie znaczenie ma ta sprawa dla polskich finansów publicznych?

Poza samą kwotą sporu, sprawa tworzy precedens istotny dla każdego, kto ocenia ryzyko suwerenne Polski i innych państw UE:

• Wierzyciel państwa może sięgnąć po przychody instytucji formalnie niezwiązanej ze sporem, jeśli tylko administracyjnie należy ona do tego samego Skarbu Państwa, a jej środki przepływają przez rachunki w innej jurysdykcji unijnej.
• To ryzyko nie ogranicza się do Polski – podobny mechanizm teoretycznie mógłby dotknąć inne krajowe agencje żeglugi powietrznej rozliczające się przez Eurocontrol.
• 5,6 mld zł plus koszty procesowe i odsetki to obciążenie, które przy niekorzystnym wyniku apelacji może uderzyć bezpośrednio w budżet na zdrowie.
• To tylko jedna pozycja w szerszym rachunku strat związanych z zakupami szczepionek – NIK zakwestionowała już wcześniej wydatkowanie blisko 10 mld zł w ramach Narodowego Programu Szczepień, w tym środki na kampanie informacyjne i dodatkowe świadczenia dla lekarzy POZ za tempo szczepień.

Podobne ryzyko właścicielskie – choć w innej formie – dotyczy notowanych na GPW spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, takich jak PZU czy PKO BP, o czym piszemy szerzej w rankingu najlepszych akcji WIG20. Inwestorzy oceniający ryzyko polskiego długu i spółek Skarbu Państwa powinni traktować sprawę Pfizera jako dodatkowy element tej samej układanki.

Dwa terminy zdecydują, jak duży będzie ostateczny rachunek: rozstrzygnięcie apelacji Skarbu Państwa oraz wynik sprzeciwu PAŻP wyznaczony na 15 października 2026 r.

Najczęstsze pytania o spór Polski z Pfizerem

Szukasz brokera? Sprawdź nasze rekomendacje

eToro

DEGIRO

Zgodność z przepisami

Australian Securities and Investments Commission (ASIC), Cyprus Securities and Exchange Commission, Commissione Nazionale per le Società e la Borsa (CONSOB), The Financial Conduct Authority (FCA)

Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin), Autoriteit Financiële Markten (AFM)

Oferowane produkty

Akcje, ETF, CFD, Kryptowaluty, Commodities, Forex

Akcje, ETF, Opcje, Kontrakty Terminowe, Fundusze Inwestycyjne

Odwiedź

Odwiedź

Spór Polski z Pfizerem pokazuje, jak decyzje zakupowe podjęte w warunkach pandemicznej niepewności potrafią przełożyć się na wieloletnie konsekwencje prawne i finansowe, sięgające instytucji zupełnie niezwiązanych z pierwotnym sporem. Dla obserwatorów polskich finansów publicznych i ryzyka suwerennego kluczowe będą teraz dwa terminy: rozstrzygnięcie apelacji Skarbu Państwa oraz wynik sprzeciwu PAŻP wyznaczony na połowę października, które pokażą, czy ostateczny rachunek za tę sprawę zostanie ograniczony, czy obciąży budżet w pełnej wysokości zasądzonej przez sąd pierwszej instancji.